Sirach 31 Comparison: Canisius 1939 vs Statenvertaling (Apocriefe)

Sirach 31

¹De slapeloosheid van een rijke teert zijn lichaam uit, En tobben verdrijft hem de slaap;

²De zorg voor zijn onderhoud houdt hem wakker, En brengt meer slapeloosheid dan een ernstige kwaal.

³De rijke slooft zich af, om schatten op te hopen, En houdt hij er mee op, hij kan genieten;

⁴Maar de arme slooft zich af en verspilt zijn kracht, En gaat hij rusten, hij lijdt gebrek.

⁵Wie het goud najaagt, blijft niet zonder schuld, En wie het geld bemint, geraakt in zonde.

⁶Velen reeds werden verstrikt door het goud, Of door hun vertrouwen te stellen in paarlen;

⁷Want het is een struikelblok voor de dwazen, Wie onverstandig is, raakt erin verstrikt.

⁸Gelukkig de rijke, die ongerept wordt bevonden, En de mammon niet na loopt.

⁹Wie is hij: dan gaan wij hem prijzen; Want iets groots volbracht hij bij zijn volk.

¹⁰Wie werd er beproefd en ongerept bevonden? Het zal hem strekken tot roem. Wie kon zondigen en deed het niet, Kwaad doen en wilde het niet?

¹¹Daarom is zijn geluk bestendig, En de gemeente verkondigt zijn lof.

¹²Als ge aanzit aan de dis van een grote, Zet dan geen gulzige mond daarbij op. Zeg niet: “Er is van alles genoeg;”

¹³Bedenk, dat jaloerse ogen een ramp zijn. Jaloerser dan het oog heeft God niet geschapen; Daarom stort het bij alles tranen.

¹⁴Kijkt iemand naar iets, strek er uw hand niet naar uit, En tast niet met hem in dezelfde schotel.

¹⁵Bedenk, dat uw disgenoot is als gij zelf: Let dus op alles, waar ge hekel aan hebt;

¹⁶Eet als een man van wat men u voorzet, En niet met lange tanden, anders wordt ge veracht.

¹⁷Houd het eerst op, uit beleefdheid; Smak niet bij het eten, anders wordt ge bespot;

¹⁸En zijt ge met velen aangezeten, Steek dan uw hand niet voor den ander heen.

¹⁹Heeft een verstandig mens niet aan weinig genoeg? Hij zal er geen hinder van hebben op bed. Maar de dwaas heeft last van slapeloosheid, Van pijn en draaien der ingewanden.

²⁰Gezond is de slaap bij een lege maag; En als men 's morgens opstaat, is men fris.

²¹Dwingt men u dus, veel te eten, Spuw het uit, het zal u verlichten.

²²Luister, mijn zoon, en versmaad mij niet; Dan zult ge ten slotte mijn woorden verstaan: Wees bescheiden bij al uw doen, Dan zal geen schade u treffen.

²³Wie aan tafel wellevend is, wordt geprezen, Zijn goede manieren worden altijd geloofd;

²⁴Maar over een lomperd spreekt men schande in de poort, Men vergeet zijn ongemanierdheid niet.

²⁵Wees ook geen held bij de wijn; Want de wijn bracht velen ten val.

²⁶Zoals het werk van den smid wordt beproefd in de oven, Zo ontpopt zich grootspraak door de wijn.

²⁷De wijn is voor den mens een levenswater, Als hij hem met mate drinkt. Wat is het leven zonder wijn? Hij werd in den beginne voor de vreugde geschapen!

²⁸Vreugde voor het hart, blijdschap en genot, Is de wijn, wordt hij matig gedronken;

²⁹Maar hoofdpijn, schelden en twist brengt de wijn, Wordt hij te haastig en driftig gezwolgen.

³⁰Veel wijn is voor den dwaas een valstrik, Het verteert zijn kracht en veroorzaakt wonden.

³¹Berisp uw vriend niet bij een wijngelag, En minacht hem niet bij zijn vreugde; Spreek hem geen harde woorden toe, En plaag hem niet met oude schulden.

³²

³³

³⁴

³⁵

³⁶

³⁷

³⁸

³⁹

⁴⁰

⁴¹

⁴²

Sirach 31

¹Het waken om des rijkdoms wil doet het vlees verdwijnen, en daarover bekommerd zijn, vermindert de slaap.

²Deze wakende bekommernis vereist sluimeren, maar de slaap ontnuchtert een zware krankheid.

³De rijke bemoeit zich met veel geld te vergaderen, en wanneer hij rust heeft, vult hij zich op met zijn lekkernijen.

⁴De arme bemoeit zichzelf als zijn leeftocht vermindert, en als hij rust wordt hij behoeftig.

⁵Wie goud liefheeft die zal niet gerechtvaardigd worden; en wie zijn verderving najaagt, deze zal daarvan verzadigd worden.

⁶Velen zijn gebonden geworden om des gouds wil, en hun verderf is geweest voor hun ogen.

⁷Het is een hout des aanstoots degenen die het offeren, en alle onwijze wordt daardoor gevangen.

⁸Zalig is de rijke, die onberispelijk gevonden wordt, en die naar het goud niet gaat.

⁹Wie is deze? en wij zullen hem zalig prijzen; want hij heeft wonderlijke dingen gedaan onder zijn volk.

¹⁰Wie is daardoor beproefd en volmaakt bevonden? en hij zal zijn tot een roem. Wie heeft kunnen overtreden, en heeft niet overtreden? en kwaad doen, en heeft het niet gedaan?

¹¹Daarom zullen zijn goederen bevestigd worden, en de gemeente zal zijn aalmoezen vertellen.

¹²Als gij aan een grote tafel zit, zo doe uw keel over deze niet wijd open;

¹³En zeg niet: Daar is veel opgezet.

¹⁴Gedenk dat een nijdig oog een kwaad ding is.

¹⁵Is er wat bozer geschapen dan zulk een oog? daarom weent het vanwege al hetgeen dat het ziet.

¹⁶Steek uw hand niet uit daar hij heenziet, en wrijf ze met hem niet in de schotel.

¹⁷Meet bij uzelf af hetgeen uw naaste behaagt, en let op alle dingen.

¹⁸Eet gelijk een mens van hetgeen u voorgezet wordt, en zijt niet vraatzuchtig, opdat gij niet gehaat wordt.

¹⁹Houd eerst op, omdat gij onderwezen zijt, en zijt niet onverzadelijk, opdat gij niet te eniger tijd aanstoot geeft.

²⁰En zo gij onder velen aanzit, steek uw hand niet eerder uit dan zij.

²¹Hoe weinig is genoeg voor een mens die wel onderwezen is; en hij hijgt niet op zijn bed, hij heeft een gezonde slaap, met een matig ingewand, hij staat des morgens vroeg weder op, en zijn vernuft is bij hem.

²²Moeilijk waken, en buikpijn, en pijn in de darmen, is bij een onverzadelijk mens.

²³En zo gij met kost overladen zijt, sta op midden door heengaande; geef over, en gij zult weder rust hebben.

²⁴Hoor mij, mijn kind, en veracht mij niet, en gij zult ten laatste de waarheid mijner woorden bevinden.

²⁵Zijt in al uw werken wakker, en geen krankheid zal u ontmoeten.

²⁶Degene die heerlijk is in spijs, zegenen de lippen, en de getuigenis zijner heerlijkheid is getrouw.

²⁷Die karig is in spijs, over die murmureert de stad, en de getuigenis zijner karigheid is scherp.

²⁸Toon u geen man in de wijn, want de wijn heeft er velen in het verderf gebracht.

²⁹De oven beproeft hetgeen door indompeling verstaald is, zo doet ook de wijn in het hart der hovaardigen als zij dronken zijn.

³⁰De wijn is de mensen gelijk het leven; indien gij deze matig drinkt. [30:31] Wat voor een leven heeft hij die het aan wijn ontbreekt? Want hij is geschapen om de mensen te verheugen.

³¹[30:32] De wijn maakt vrolijkheid des harten en verheuging der ziel, ter rechter tijd, en zoveel genoeg is gedronken. [30:33] Maar veel wijn gedronken veroorzaakt bitterheid der ziel door twist en ongeval. [30:34] De dronkenschap des onwijzen vermeerdert zijn gramschap tot aanstoot, vermindert sterkte, en brengt wonden. [30:35] Bestraf uw naaste niet in het wijngelag, en veracht hem niet in zijn verheuging. [30:36] En zeg hem geen verwijtend woord, en verdruk hem niet, wanneer hij u ontmoet.